VS Watch – Trumps beleid – de kennis van nu

  • De beleidsagenda van president Trump laat een duidelijke verschuiving ten gunste van de binnenlandse economie zien
  • De nadruk ligt tot dusverre op kwesties waarover per decreet kan worden besloten, zoals immigratie, deregulering en handel
  • Er komen steeds meer initiatieven waardoor overheidsuitgaven stijgen. Onduidelijk is wat daar aan de inkomstenkant tegenover komt staan
  • Wij verwachten onveranderd dat Trumps beleid de toch al positieve ontwikkeling van de Amerikaanse economie verder stimuleert
  • Aan zowel de omvang als de timing van de budgettaire stimulering zijn echter wel neerwaartse risico’s verbonden
  • De tactiek ter bevordering van de buitenlandse handel die momenteel besproken wordt, houdt ook nog steeds een risico in

VS-Watch-Trumps-beleidsagenda.pdf (410 KB)


Download

De belangrijkste punten van Trumps toespraak voor het Congres

President Trump hield 28 februari zijn eerste rede voor het Congres. Hij presenteerde daarbij zijn ‘America First’-agenda, waarop beheersing van immigratie, hervorming van het belastingstelsel en de gezondheidszorg, herziening van handelsakkoorden, vermindering van regelgeving en verbetering van infrastructuur centraal staan. Tijdens zijn eerste vijftig dagen in het Witte Huis heeft de president al meer dan twintig decreten getekend en in diverse persconferenties aangegeven hoe hij sommige van deze voorstellen ten uitvoer zal brengen. In deze US Watch vergelijken wij de maatregelen van Trump met ons basisscenario van november 2016; we beoordelen de vorderingen die hij ten aanzien van zijn belangrijkste campagnevoorstellen heeft gemaakt.

Inlossen van campagnebeloften

Diverse campagnebeloften onder het motto ‘buy American and hire American’ zijn door president Trump al actief ter hand genomen. Zijn agenda valt in grote lijnen samen met wat de Amerikaanse bevolking belangrijke prioriteiten vindt (zie de tabel). Tot nu toe heeft Trump echter vooral de nadruk gelegd op kwesties die per decreet kunnen worden geregeld, zoals immigratie en deregulering. Zo zijn er met betrekking tot de bouw van een muur langs de Mexicaanse grens al eerste stappen gezet. Er is ook een begin gemaakt met deregulering, namelijk in de verwerkende industrie en de energiesector. De hervorming van het belastingstelsel is daarentegen nog steeds in voorbereiding. Het belangrijkste probleem voor president Trump is om bronnen te vinden voor overheidsinkomsten waarmee hij die hervorming kan financieren. Andere beleidsvoornemens, zoals hervormingen in de gezondheidszorg en verhoging van de uitgaven aan infrastructuur, zijn aan praktische belemmeringen onderhevig. Die belemmeringen houden verband met de nog altijd niet volledig afgeronde procedures voor de benoeming van kabinetsleden en overige regeringsfunctionarissen. Ook de complexiteit van de betreffende processen speelt een rol. De terugtrekking uit de onderhandelingen over het handelsverdrag Trans-Pacific Partnership (TPP) is via een decreet niettemin voortvarend aangepakt.

Handel

Ons basisscenario gaat uit van een iets meer genuanceerde aanpak van protectionisme dan president Trump tot dusverre aangekondigd heeft. Het scenario lijkt daarmee op het juiste spoor te zitten, want tekenen van categorisch protectionisme zijn er tot nu toe niet. Met betrekking tot de toekomst van de handel is de toonzetting echter nog steeds agressief. In ons basisscenario is rekening gehouden met terugtrekking uit de onderhandelingen over het handelsverdrag Trans-Pacific Partnership en herziening van de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst (NAFTA). Het eerste is al geschied. De regering Trump heeft aangegeven dat er ter vervanging bilaterale vrijhandelsakkoorden worden nagestreefd die de Amerikaanse industrie en werknemers ten goede komen en dat de lonen worden verhoogd. Tevens is president Trump nog steeds vastbesloten om de voorwaarden van de NAFTA via nieuwe onderhandelingen gunstiger te maken voor de VS. Mochten die onderhandelingen niet het gewenste effect sorteren, dan bestaat er een kleine kans dat de VS de NAFTA alsnog opzegt.

Afgelopen dinsdag, tijdens zijn rede voor het Congres, verklaarde president Trump voorstander van niet alleen vrije maar ook eerlijke handel te zijn. Sinds zijn verkiezing heeft hij voornamelijk gedreigd met hogere invoerheffingen voor bedrijven die hun productie naar Mexico willen verplaatsen. Concrete voorstellen om de invoerrechten voor China (45%) en Mexico (35%) op te schroeven en China als valutamanipulator aan te merken, blijven naar onze verwachting echter achterwege. Dergelijke voorstellen zijn in strijd met vrijhandelsakkoorden en zouden geschillen met leden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) tot gevolg hebben. Eventuele stappen om unilateraal handelssancties in te stellen en de WTO te passeren, zoals besproken door enkele adviseurs van Trump, zouden waarschijnlijk tegenmaatregelen van andere landen uitlokken. Door uitlatingen van de regering Trump over de soevereiniteit van de VS in relatie tot de WTO zien wij rond deze organisatie momenteel enige spanning ontstaan.

Onder de benoemde kabinetsleden en naaste adviseurs van Trump bevinden zich meerdere voorstanders van vrijhandel, zoals Steven Mnuchin, Rex Tillerson en Terry Branstad (ambassadeur in China). Dit zorgt ervoor dat de beleidsvorming een evenwichtig verloop kent. Enkele voorgedragen kandidaten prefereren immers een protectionistische houding, zoals Robert Lighthizer, Trumps keuze voor de post van handelsvertegenwoordiger, en Peter Navarro, hoofd van de National Trade Council. Beiden hebben in het verleden geopperd dat de VS meer protectionisme aan de dag moeten leggen. Dit evenwicht in de beleidsvorming is belangrijk omdat de Amerikaanse president de bevoegdheid heeft zich op basis van decreten uit handelsakkoorden terug te trekken. 

Belastinghervormingen

Ons basisscenario houdt rekening met een verlaging van de vennootschapsbelasting van 35% naar 20% en gaat tevens uit van maatregelen die het verlies aan overheidsinkomsten als gevolg van deze tariefsverlaging gedeeltelijk compenseren. Tijdens zijn toespraak voor het Congres heeft president Trump verklaard dat hij voor Amerikaanse bedrijven en werknemers een gelijk speelveld wil creëren. Hij refereerde daarbij aan het hoge vennootschapsbelastingtarief. Trump gaf in zijn rede niet aan op welke wijze hij de additionele overheidsinkomsten denkt te verkrijgen die voor de financiering van zijn voorstellen nodig zijn. Een sterkere economische groei wordt nog steeds als belangrijkste bron van dergelijke inkomsten beschouwd.

Daar komt bij dat de discussie over de border tax adjustment, zoals gepresenteerd in het Republikeinse belastingplan ‘A Better Way’ van het Huis van Afgevaardigden, ook nog steeds gaande is. Deze voorgestelde regeling komt neer op een importheffing tegen het tarief van de vennootschapsbelasting en een vrijstelling voor inkomsten uit export. De ‘border tax adjustment’ heeft ten doel belastingverlagingen inkomsten-neutraal te implementeren. De regeling zou de Amerikaanse schatkist in de komende tien jaar USD 1,2 biljoen opleveren. Dat is een bedrag waarmee het verlies aan overheidsinkomsten als gevolg van een lagere vennootschapsbelasting (die conform onze aanname van 35% naar 20% zou worden verlaagd) ten dele zou worden gecompenseerd. Hoe moeilijker het is om compenserende maatregelen door te voeren, des te lastiger wordt het om forse belastingverlagingen voor te stellen, tenzij de doelstelling van inkomsten-neutraliteit losgelaten wordt. Wij hebben in ons scenario daarom een toename van het begrotingstekort verdisconteerd.

Ten aanzien van de inkomstenbelasting heeft Steven Mnuchin, de Amerikaanse minister van Financiën, ontkend dat de stelselwijziging de hogere inkomens bevoordeelt, zoals sommige ramingen suggereren. Volgens Mnuchin worden bepaalde aftrekposten geschrapt en zouden de hervormingen zich op belastingverlaging voor de middeninkomens toespitsen. 

Immigratie

Ons basisscenario gaat uit van een strenger migratiebeleid, dat voornamelijk gericht is op deportatie van illegale immigranten. De eerste stappen op het gebied van immigratie betroffen de bouw van een muur langs de grens met Mexico en een immigratieverbod voor inwoners van zeven moslimlanden die met een verhoogde kans op terrorisme worden geassocieerd. Dit beleid was ambitieuzer dan wij hadden verwacht en de gevolgen ervan hebben veel onzekerheid over toekomstige immigratie gezaaid. Trump benadrukte tijdens zijn rede dat hij een immigratiestelsel voorstaat op basis van een puntensysteem dat kwaliteiten van potentiële immigranten meet. Hij wil daarnaast langs de zuidgrens van de VS een muur oprichten en zal aan alle landsgrenzen de wet handhaven. Hij ging echter niet in op het immigratieverbod, waarover binnen de Republikeinse partij enige verdeeldheid is ontstaan. Het immigratieverbod heeft president Trump zowel binnen als buiten de VS zware politieke schade toegebracht. De initiatieven om de immigratie in bredere zin te beperken, zullen naar onze verwachting na enige tijd het arbeidsaanbod verminderen en de Amerikaanse arbeidsmarkt dus krapper maken. Het beleid om de illegale immigratie terug te dringen, zal volgens ons een beperkt effect hebben. 

Minder regels

Ons basisscenario gaat van deregulering in de financiële sector uit, waarbij met name op een herziening van de Dodd-Frank Act gerekend is. President Trump is echter nog veel verder gegaan en heeft het terugdringen van regelgeving op meerdere manieren vorm gegeven. Om te beginnen heeft hij per decreet bepaald dat overheidsinstanties pas een nieuwe regel mogen invoeren nadat ze ten minste twee bestaande regels hebben geschrapt. Tegelijkertijd dienen deze instellingen bij de invoering van een nieuwe regel een inspanning te doen om de daaraan verbonden kosten te compenseren door kosten in verband met bestaande regels te reduceren.

De meest recente stap van Trump is een decreet dat elke overheidsinstantie verplicht een task force voor het schrappen van onnodige regels op te richten. De instanties dienen regelmatig verslag uit te brengen over de vorderingen die de task force heeft gemaakt. Gelijktijdig met de implementatie van dit proces heeft president Trump een decreet getekend dat de regeldruk van de Affordable Care Act (Obamacare) en de procedures voor bedrijven in de mijnbouw, de energiesector en de verwerkende industrie sterk moet verlichten. De inspanningen om de wetgeving in de financiële sector te versoepelen, hebben echter vertraging opgelopen. Zo bracht Trump de Dodd-Frank Act, aangescherpte wetgeving in verband met de financiële crisis van 2007-2008, tijdens zijn rede voor het Congres niet eens niet ter sprake. Niettemin achten wij het slechts een kwestie van tijd voordat de regelgeving in de financiële sector wordt verlicht. De Dodd-Frank Act wordt waarschijnlijk volgend jaar hervormd.

Infrastructuur

Ons basisscenario gaat uit van jaarlijkse infrastructuurinvesteringen van 0,25% van het BBP gedurende tien jaar, met ingang van 2017. Sinds het aantreden van president Trump is er aan infrastructuur veel minder aandacht besteed dan aan andere onderwerpen. Oorspronkelijk was verbetering van de publieke infrastructuur een campagnebelofte waarvoor USD 1 biljoen zou worden uitgetrokken. In zijn toespraak voor het Congres verklaarde de president dat het tijd is voor een nieuw programma van nationale wederopbouw. Hij voegde daaraan toe dat hij het Congres toestemming zou vragen voor investeringen in infrastructuur van in totaal USD 1 biljoen. Diverse voorstellen hebben de ronde gedaan, zoals een belastingvoordeel om private investeringen aan te moedigen. Het zal ondanks dergelijke voordelen echter niet gemakkelijk zijn om binnen de private sector een zodanige interesse te wekken dat er dit jaar een snelle start kan worden gemaakt. Aan onze aanname van extra bestedingen aan de infrastructuur dit jaar zijn dan ook neerwaartse risico’s verbonden. Het lijkt ons aannemelijker dat die uitgaven pas vanaf 2018 plaatsvinden, ook al heeft Trump meermaals big spending op het gebied van infrastructuur aangekondigd.

De vooruitzichten

Wij verwachten dat de toch al positieve economische ontwikkelingen de komende maanden een extra impuls krijgen door het beleid van Trump. Hoewel de budgettaire stimulering nog steeds in overeenstemming met zijn campagnebeloftes is, zijn er aan de omvang en de timing van dergelijke maatregelen wel risico’s verbonden. Het belangrijkste probleem is om compenserend beleid uit te werken dat de effecten van de belastingverlagingen en extra uitgaven reduceert. Er is nog enige ruimte om het begrotingstekort te verhogen zonder de steun van de Republikeinse partij in de waagschaal te stellen. Naar het zich laat aanzien, moeten er op dit moment echter keuzen worden gemaakt. De uitgaven aan infrastructuur zouden voorlopig in de ijskast kunnen worden gezet, terwijl er besprekingen gaande zijn over een vennootschapsbelastingtarief van 25%, met name voor kleine bedrijven die winstbelasting verschuldigd zijn en die een flink deel van de belastingopbrengsten vertegenwoordigen. Er zijn signalen dat de verlaging van de vennootschapsbelasting iets minder ambitieus zal zijn dan de 25% die door de Republikeinen is voorgesteld.

Het bericht VS Watch – Trumps beleid – de kennis van nu verscheen eerst op Insights.

Reacties zijn gesloten.