De toekomst is niet voor bange mensen in het onderwijs!

Onderwijs is met de jaren afgedreven van haar kerntaak ‘Hoe halen we het beste uit (jonge) mensen’. Passie en bezieling van de leraar wordt in praktijk verdrongen door een onderwijssysteem gericht op doelmatigheid, efficiëncy met een afrekencultuur. Terug naar vroeger kan niet meer en perfectioneren van het syteem van nu helpt niet zo is gebleken. Dan blijft er maar één weg over: anders denken en een ingrijpende verandering!

 

The future is now!

Het was een indringend half uur afgelopen maandag in Ahoy; de Key-note performance van hoogleraar Jan Rotmans tijdens het ABN AMRO WTT-Insights programma ‘The future is now’. Onder de aanwezigen een fors aantal bestuurders, schoolleiders en studenten uit het onderwijs. Reden voor Jan Rotmans om de kanteling in de onderwijssector in perspectief te plaatsen. Bij aanvang stemde nog geen 30% van de ruim 400 aanwezigen op de poll ‘De samenleving en economie veranderen sneller dan gedacht’. Na afloop bedroeg dit percentage ruim het dubbele. Het bewijst niet alleen de impact van Rotmans verhaal maar ook dat wij samen onvoldoende voorbereid zijn op de toekomst.

jan

De wereld verandert en de school verandert (niet) mee!

Scholen ervaren steeds meer de grote uitdagingen waarvoor zij staan en waarop ze onvoldoende antwoord hebben. Zoals de toegenomen diversiteit van de leerlingen; hun afnemende motivatie om langs dezelfde lat naar een diploma te worden geleid en de groeiende behoefte  voor meer eigenaarschap en regie over het eigen leerproces en de vraag naar onderwijs op maat. Ook het perspectief en einddoel is in beweging door de digitalisering en de snel veranderende maatschappij. Leerlingen worden opgeleid voor beroepen die verdwijnen of -net zo spannend- voor nog niet bestaande beroepen. Dit alles vraagt om een andere mindset en verandercultuur.

De kanteling in het onderwijs gaat over mensen en het leren

Anders denken en een ingrijpende verandering vraagt om een nieuw gezichtspunt vanuit een nieuwe oriëntatie. De mens en het leren moet weer centraal komen te staan in plaats van het onderwijssyteem nu. In zijn boek ‘Verandering van een Tijdperk’ uit 2014 noemt Rotmans een 6-tal uitgangspunten voor onderwijs 3.0.: De leraar en leerling centraal; persoonsgerichte ontwikkeling; ruimte voor de professional; balans tussen kennis en competenties; uitdagend, stimulerend en motiverend, zo weinig mogelijk bureaucratie.

Insights Live ABN AMRO WTT 2017 maandag, Hannie Verhoeven Fotograaf

Op het eerste gezicht klinken deze uitgangspunten als vanzelfsprekend tot dat je opschrijft welke transitie hiermee op gang gebracht kan worden:

  • Van zakelijk naar menselijk
  • Van gestandaardiseerd naar divers
  • Van verstard naar ruimte biedend
  • Van rendement naar kwaliteit
  • Van diploma naar iedereen tot volle bloei
  • Van bureaucratisch naar flexibel

 

We zijn op de goede weg

Anno 2017 zijn er op een aantal plaatsen al mooie inzichten verkregen met experimenten van nieuwe leervormen die meer aansluiten bij de leefwereld van leerlingen. De aansluiting met het werkveld en ondernemerschap wordt daarbij steeds vaker gelegd. Ook is er veel meer bewustzijn en draagvlak ontstaan dat onderwijsvernieuwing kan en moet. Rotmans is het met mij eens als ik zeg dat het kantelpunt wel bereikt is en het paradigma gericht is op de toekomst. Overigens zullen binnen het pluriforme onderwijs dat wij in Nederland kennen er altijd scholen blijven die niet mee gaan in de onderwijsvernieuwing. Er zijn meerdere aspecten die randvoorwaardelijk zijn om snelheid in de kanteling te brengen. Zo is de ontwikkelingsgerichtheid in het onderwijs nu nog te beperkt en niet iedereen doet nog mee. Daar ligt een belangrijke uidaging volgens Rotmans. Verder is het bieden van ruimte in vertrouwen is een belangrijke randvoorwaarde om initiatieven van onderaf te laten bloeien. Daar is leiderschap, lef en moed voor nodig van vooral leraren en schoolleiders die stappen willen maken.  De toekomst is zeker niet voor bange mensen in het onderwijs!

 

Het WTT Dagverslag van de gehele bijeenkomst leest u HIER

Het bericht De toekomst is niet voor bange mensen in het onderwijs! verscheen eerst op Insights.