Winkelleegstand daalt met regionale verschillen

Het jaar is net begonnen en dan is het vooruit- en achterom kijken. Zo concluderen we dat er vorig jaar diverse retailers failliet gingen, zoals de Macintosch groep, MS Mode, Perry Sport, Scheer & Foppen en als klapstuk de V&D. Deze partijen lieten allemaal gaten achter in het straatbeeld. En heeft dit allemaal geleid tot winkelleegstand in de straten? Op basis van ons gevoel en de grote media-aandacht, zou je zeggen van wel. Maar wat zeggen de cijfers? Inmiddels is de leegstand van winkels voor onder meer de detailhandel, vrije tijd, leisure en diensten volgens Locatus 7,20%, gemeten in aantal verkooppunten (VKP). Eind 2015 was de leegstand nog 7,4%. Waarom is de leegstand in de winkelstraten dan afgenomen?

Tranformaties van winkelpanden
Het aantal panden in de detailhandel is de afgelopen jaren hard teruggelopen. In 2006 kende de markt nog circa 107.000 winkelpanden voor de detailhandel. Eind 2016 waren dit er 11% minder: 96.067. De leegstand VKP detailhandel is in 2016 met 0,1% gedaald naar 7,7% en dat betreft 16.089 locaties. Aan de leegstandsdaling ligt ten grondslag dat veel panden een andere bestemming kregen (bewoning, kantoor), winkelcentra naar andere locaties zijn verplaatst en locaties zijn gesloten. Bovendien voegden supermarkten en grote fashionketens panden samen. De totale winkelverkoopvloeroppervlakte detailhandel (WVO) is daarnaast licht aan het dalen. Nederland had in 2015 nog 27,9 miljoen m2 WVO. Eind 2016 is dit ongeveer 27,6 miljoen m2. De leegstand detailhandel uitgedrukt in WVO is eind 2016 met 0,1% gestegen naar een gemiddelde van 7,8%. Dat staat voor 3,5 miljoen m2 niet verhuurd WVO. In fashion zie je juist een toename van het gebruik WVO maar een daling van het aantal verkooppunten. Dit komt door de toename van grote fashionketens als Primark en H&M, die meters toevoegen ten koste van het aantal verkooppunten.

Groei zelfstandigen en internationale ketens
Daarnaast is het aantal zelfstandigen weer toegenomen sinds (en mede door) de crisis. Veel werknemers begonnen mede door hun ontslag voor zichzelf en velen startten met een winkel. Hierdoor is het aantal zelfstandige kapperszaken en horecazaken toegenomen. In 2016 kwamen er bijvoorbeeld 1000 nieuwe horecazaken bij. Uiteindelijk is ook de invloed van buitenlandse retailers duidelijk in het straatbeeld te merken. Nieuwe partijen als Hudson Bay, Forever 21, Flying Tiger en bekende namen als MediaMarkt, Decathlon en kledinggiganten H&M en Zara blijven stadswinkels openen. Ook daarom daalde de leegstand VKP.

Vergrijzing en demografische krimp
Echter hebben demografische ontwikkelingen grote impact hebben op de regionale winkelcijfers. Het CBS verwacht met name in Noord-Oost Groningen, Twente en de Achterhoek, Midden-Brabant, Limburg en Zeeland bevolkingskrimp door vergrijzing en door de trek van jongeren naar Randstedelijke gebieden. Hierdoor ontstaan wel regionale verschillen qua leegstand. Zo is de leegstand in Limburg 10,5% van het aantal verkooppunten en Noord-Holland maar 4,5%.

Polarisatie in leegstand
Uit cijfers van Locatus blijkt ook dat binnensteden (de top-17 winkelgebieden in Nederland) en speciale winkelgebieden veel minder leegstand hebben dan andere gebieden en dat ook wijk- en buurtcentra het relatief goed doen. Steden die een dagje uit kunnen bieden doen het goed als ook die centra die gemak bieden aan de consument. Het credo blijft in deze: hoe blijf je als winkelgebied onderscheidend? In middelgrote winkelgebieden (‘hoofdwinkelgebieden’) die hun onderscheidend vermogen dreigen te verliezen, neemt de leegstand zelfs op A-locaties toe. Als hierdoor huurprijzen dalen, wordt het meer aantrekkelijk om leegstaande panden een woonbestemming te geven. Gemeentes zullen hier wel aan mee moeten werken.

Toekomst winkelgebieden
De leegstand VKP van winkels is door diverse oorzaken landelijk aan het dalen. De leegstand VKP van de detailhandel ligt daarbij wel 0,5% hoger dan het landelijke gemiddelde inclusief leisure en de dienstverlening. Deze zaken vullen steeds meer het winkelbeeld. Regionaal zie je door demografische ontwikkelingen wel grote verschillen in leegstand. De kernvraag daarbij blijft in hoeverre het winkelgebied onderscheidend voor haar publiek kan zijn in de vorm van aanbod, beleving of gemak? Wordt dit onderscheid niet gemaakt, dan zullen vele winkelgebieden verder inkrimpen en meer winkels gedwongen stoppen. Als deze meters vervolgens uit de markt worden gehaald, daalt de winkelleegstand nog verder evenals het aantal verkooppunten. Mijn inschatting is dat regionale verschillen van het winkelaanbod de komende jaren steeds groter gaan worden.

 

 

 

 

Het bericht Winkelleegstand daalt met regionale verschillen verscheen eerst op Insights.