Visie op Latijns-Amerika – Onzekerheid troef

  • Onzekerheid neemt toe na verkiezing Trump
  • Rentestijging VS belemmert groeiherstel Latijns-Amerika in 2017-18
  • Corruptieschandaal rond Odebrecht lijkt hele regio te treffen
  • Externe positie blijft belangrijke schokbreker
  • Mexico meest gevoelig voor negatieve gevolgen beleid Trump

170109-Visie-op-Latijns-Amerika.pdf (293 KB)


Download

Matig groeiherstel in 2017/18, na twee jaar van krimp

Een jaar geleden veronderstelden we dat na een krimp van 0,4% in 2015 de regionale economie in 2016 zou herstellen. In werkelijkheid stevent de regio, met een verwachte krimp van 1,4%, af op een nog sterkere daling dan in 2015. Wel lijkt inmiddels voor de meeste landen de bodem van de groeivertraging of krimp te zijn bereikt. Voor 2017 en 2018 gaan we uit van een matig herstel van de regionale groei met respectievelijk 1,3% en 2,3%. De onzekerheden waren echter al groot en zijn na de verkiezing van Trump tot nieuwe president van Amerika alleen maar toegenomen.

170109-nl-tabel

2016: lage grondstofprijzen, tegenvallende groei VS en stagnatie wereldhandel

Er zijn verschillende redenen waarom de regionale groei in 2016 opnieuw tegenviel. Zo zette in de eerste twee maanden van het jaar de daling van de grondstofprijzen door, stagneerde de wereldhandel en viel met name in de eerste helft van 2016 de groei in de VS ook nog eens sterk tegen. Dit alles werd versterkt door politieke onzekerheid en corruptieschandalen in de regio zelf. Argentinië, Brazilië, Ecuador en Venezuela – samen goed voor meer dan de helft van het regionale BBP -zagen hun economie krimpen. Daarbij is Venezuela met een verwachtte krimp van rond de 14% de overduidelijke hekkensluiter. De landen die deel uitmaken van de Pacific Alliance – Chili, Colombia, Mexico en Peru – groeien nog wel, maar ook hier viel de groei het afgelopen jaar tegen. Na een lichte opleving in 2015 nam in Chili en Mexico de groei opnieuw af, terwijl in Colombia de groeivertraging doorzette. Peru is de belangrijkste uitzondering. Na twee jaar van forse groeivertraging is de economie in 2016 weer aanzienlijk aangetrokken en behoort het met een verwachte groei van 4% weer tot één van de sterkste groeiers van de regio. Naast Peru zijn er alleen nog een handvol met name Midden-Amerikaanse landen die ook een groei laten zien van 4% of meer. De Dominicaanse Republiek was met een groei van 6.7%, de sterkste groeier.

Voortuitzichten voor 2017/18: er zijn plussen…

Factoren die de economie van de regio de komende twee jaar positief zullen beïnvloeden, zijn in de eerste plaats een verdere stijging van de grondstofprijzen en een aantrekkende wereldhandel. Voor de regio relevante grondstoffen zijn in de loop van 2016 aan een opmars begonnen. De verwachting is dat de prijzen dit jaar nog iets stijgen of minimaal stabiliseren. Kijken we naar belangrijke handelspartners van Latijns-Amerika, te weten China, de eurozone en de VS, dan zijn de vooruitzichten op zich positief. We verwachten dat de groei in China slechts geleidelijk afzwakt van 6,7% in 2016 naar 6,5% in 2017 en 6% in 2018. Voor de VS zien we de groei na een dip van 1,6% in 2016 weer aantrekken naar 2,4% in 2017 en 2,7% in 2018, terwijl de groei in de eurozone gematigd positief blijft. Op grond hiervan verwachten we dat de wereldhandel na een uiterst zwakke groei van slechts 0,5% in 2016, aantrekt naar 3% in 2017 en 3,5% in 2018. Daarmee zou de wereldhandel voor het eerst in jaren weer net zo sterk kunnen toenemen als de mondiale groei. Op zich zou de regio hier van moeten kunnen profiteren, temeer daar de sterke depreciatie van de munten de export concurrerender heeft gemaakt.

170109-grafiek-1170109-grafiek-2

…en minnen

Daar staat tegenover dat de door ons verwachte verdere stijging van de Fed funds rate met 75 bp in 2017, samen met een stijging van de kapitaalmarktrente en hiermee samenhangend een sterke dollar, zorgen voor krappere financiële condities voor de regio. Dit vermindert de mogelijkheid voor monetaire verruiming op een moment dat de inflatie in de meeste landen van de regio juist aan het afnemen is. Bovendien zijn veel landen nog sterk aan het bezuinigen en de ruimte voor budgettaire stimulering is ook de komende periode nihil. En last but not least blijven interne structurele onevenwichtigheden en interne politieke issues ook nog altijd een belangrijke groeivertragende factor.

Externe positie vormt voor meeste landen belangrijke buffer

Hoewel de buitenlandse schuld in een groot aantal landen is gestegen, blijft de totale externe positie in het algemeen gezond. Zo is nog altijd sprake van een aanzienlijke instroom van directe buitenlandse investeringen (DBI) en zijn de internationale reserves hoog. Het tekort op de lopende rekening in Brazilië, Chili en Peru is bovendien sterk gedaald en voor deze landen geldt dat het tekort meer dan gedekt wordt door de DBI. Belangrijke uitzondering blijft Colombia. Hier is het tekort op de lopende rekening gestegen tot meer dan 5% van het BBP en de instroom van DBI is onvoldoende om dit tekort te dekken. Samen met hoge schuldratio’s maakt dit dat Colombia één van de landen is in de regio die kwetsbaar blijft voor de krappere financiële condities en een toename van risico-aversie.

170109-grafiek-3170109-grafiek-4

Onzekerheden te over

De onzekerheden zijn zo mogelijk nog groter dan een jaar geleden. De onduidelijkheid alleen al over wat werkelijk het beleid van president Trump zal zijn op het gebied van handel en migratie, zal voorlopig een drukkend effect hebben op de investeringen en zorgen voor meer risico-aversie. Wij gaan ervan uit dat het wel mee zal vallen. Maar mocht de VS daadwerkelijk de eigen markt gaan afschermen dan zullen de gevolgen veel groter zijn. Bovendien zijn de antiglobaliseringtrends niet alleen zichtbaar in de VS maar ook in Europa (Brexit, toenemend populisme). Verder bestaat het risico van een sterkere terugval van de internationale kapitaalinstroom, indien de condities op de internationale kapitaal markt krapper worden dan we nu verwachten. Daarnaast is er natuurlijk ook nog altijd het risico van een harde landing in China. Een ander risico schuilt in de invloed die het steeds verder uitdijende corruptieschandaal rondom de bouwfirma Odebrecht kan hebben op het vertrouwen in de regio. Leek het schandaal zich eerst tot Brazilië te beperken, inmiddels is duidelijk dat de firma ook betrokken was bij omkoping in tal van andere projecten in de regio. Maar naast alle factoren die ons scenario negatief kunnen beïnvloeden zijn er ook positieve verrassingen mogelijk, Wij veronderstellen in ons basisscenario dat de acties van Trump op het gebied van protectionisme en migratie beperkt zullen zijn. Als dit ook steeds meer duidelijk wordt en de onzekerheid daardoor afneemt, dan zou de positieve invloed van een sterkere groei in de VS op de regio wel eens kunnen gaan overheersen.

Mexico meest gevoelig voor mogelijk negatieve effecten van beleid Trump

In Latijns-Amerika is het vooral Mexico dat het meest getroffen zal worden als Trump zijn woorden omtrent protectionisme en migranten omzet in daden. Van de grote landen in de regio zijn de vooruitzichten voor Mexico dan ook het meest onzeker. Dit uitte zich gelijk na de verkiezingen in de VS in een verdere val van de Mexicaanse peso. De VS is niet alleen belangrijk als handelspartner, maar ook een belangrijk migratieland.  In totaal maakten migranten in 2015 USD 25 mrd over naar Mexico en voor 2016 komt dit zelfs iets hoger uit. Ter vergelijking: de netto directe buitenlandse investeringen bedroegen in 2015 USD 20 mrd en in 2016 circa USD 16 mrd. De onzekerheid over het beleid van president Trump, samen met de krappere financiële condities, zullen een drukkend effect hebben op de investeringen. In de strijd tegen een al te sterke depreciatie van de munt heeft de centrale bank van Mexico de rente al verhoogd van 3% eind 2015 tot 5,75% eind 2016. De verwachting is dat ze de renteverhogingen van de Fed volledig zal volgen. Vooralsnog gaan we ervan uit dat de Mexicaanse peso na de klappen van het afgelopen jaar, niet verder zal verzwakken. Maar mocht de munt toch verder onder druk komen te staan, dan zijn sterkere renteverhogingen niet uit te sluiten. Dit zal de toch al zwakke groei verder onder druk zetten.

170109-grafiek-5

Verschillen tussen Peru en overige Pacific Alliance landen neemt toe

Chili lijkt het minst gevoelig voor de negatieve gevolgen die de overwinning van Trump met zich meebrengt. Ten eerste is de VS niet de belangrijkste handelspartner. Daarnaast is op grond van een redelijk gezonde externe financiële positie en gezonde overheidsfinanciën de invloed van hogere rente op de internationale kapitaalmarkt geringer dan in de andere landen. Daardoor heeft Chili indien nodig ook nog enige ruimte voor monetaire en budgettaire stimulering. Bovendien is de zwakkere peso gunstig voor de agri-exportsector. Dat de groei dit jaar toch gematigd blijft, heeft alles te maken met de presidentsverkiezingen die eind 2017 plaatsvinden. Alhoewel het koffiedik kijken is wat de uitkomst zal zijn, zullen investeerders dit jaar nog deels hun kruit drooghouden. Naar verwachting zal hierdoor in Chili de groei in 2017 net als in 2016 op circa 2% uitkomen. Voor 2018 verwachten we een groei van 2,5%. Mocht er sprake zijn van een duidelijke verbetering van het investeringsklimaat, dan kan de groeivoorspelling voor 2018 wel eens aan de lage kant zijn.

 

170109-grafiek-6170109-grafiek-7

Voor Colombia is de VS een belangrijkere handelspartner dan voor Chili, maar hier verwachten we dat de ondertekening van het vredesakkoord met de grootste guerrilla beweging FARC, samen met hogere olieprijzen een positieve invloed zullen hebben op de investeringen. Hierdoor kan de groei licht aantrekken naar 2,5% in 2017 en 3% in 2018. De risico’s zijn echter aanzienlijk. De overheidsfinanciën zijn als gevolg van de lage olieprijs verslechterd en daarnaast is, zoals al eerder gezegd, de externe positie zwak. Dit is ook van invloed op de wisselkoers, waardoor er ondanks de dalende inflatie, weinig ruimte is voor verder renteverlagingen. De Peruaanse economie blijft het meest stabiel. Investeringen in de mijnbouw hebben de afgelopen jaren gezorgd voor een sterke toename van de koperproductie en verdere investeringen zijn te verwachten. De vorig jaar gekozen centrumrechtse president zal bovendien voortgaan op het pad van verdere verbetering van het investeringsklimaat. Ook zijn er belangrijke investeringen in de infrastructuur gepland. We verwachten dan ook dat de economie van Peru met 4% zal blijven groeien.

Herstel in Brazilië en Argentinië, maar Venezuela van kwaad tot erger

In zowel Argentinië als Brazilië is de bodem van de recessie inmiddels bereikt, maar van een echt herstel is nog geen sprake. Pas in de loop van de eerste helft van 2017 zullen de economieën naar verwachting ook weer daadwerkelijk groeien. In beide landen zijn de export en uiteindelijk ook de weer aantrekkende investeringen de drijvende kracht achter het herstel. Met name in Argentinië lijkt dankzij de nieuwe meer ondernemersvriendelijke regering de weg vrij voor een sterk herstel van de buitenlandse investeringen. Bovendien zal de particuliere consumptie naar verwachting behoorlijk aantrekken. In Brazilië daarentegen zorgt de hoge werkloosheid voorlopig voor het achterblijven van de particuliere consumptie. Ook de politieke onzekerheid blijft een belangrijk obstakel vormen voor sterker herstel (zie ook onze Visie op Brazilië: tergend-langzaam-herstel) Van alle landen waar de economie in 2016 een krimp liet zien, blijven de vooruitzichten voor Venezuela het meest onvoorspelbaar. Hogere olieprijzen kunnen enige verlichting brengen voor de schatkist, maar dit lijkt volstrekt onvoldoende om de economie uit het dal te trekken. Ook het risico op een regelrechte schuldencrisis blijft onverminderd groot. De buitenlandse schuld is inmiddels ruim drie keer zo hoog als de inkomsten uit export. Bovendien heeft het land te kampen met een tekort op de lopende rekening, zijn de reserves erg laag en is er nagenoeg geen toegang tot de internationale kapitaalmarkt. Om over de politieke chaos nog maar te zwijgen.

 

Het bericht Visie op Latijns-Amerika – Onzekerheid troef verscheen eerst op Insights.